Devlet el atmalı

Antepfıstığı fiyatlarının tavan yapmasıyla başlayan tartışmalar ve suçlu arayışları ile ilgili Telgraf Gazetesi olarak fıstık dosyasını araladık.

Devlet el atmalı
Cihat Öztürk
6 Ağustos 2018 / 08:35

Fıstıkta fiyatları kimin yükselttiği ve pastayı kimin yediği ile ilgili çarpıcı sonuçlar ortaya çıktı. Üreticinin 3 yıl önce 10 liraya sattığı fıstığı 2016’da 13 ve geçen yıl da 15 liraya sattığı, stokçuların da 3-4 ay stoklayıp fiyatları 45 liraya yükselttiği gerçeği ortaya çıktı. Üreticiden aldığı Antepfıstığını aylarca bekletip fahiş fiyatlara satan stokçuların fiyatların tavan yapmasında baş sorumlu olduğu gerçeği ortaya çıktı.

Gaziantep’te konuştuğumuz çiftçilerin ortak görüşü ise, fıstığın ‘sahibinin’ olmaması. Fıstığın sahibi yoktan kasıt, bir taban fiyat belirleyen, denetleyen, koruyan kollayan kurumların olmaması veya olanın da yetersiz olması.

Söz fıstık üreticilerinde

TABAN FİYAT ŞART

Nizipli Fıstık Üreticilerinden Mehmet Alagöz, Üreticinin en büyük sorunu geçim sıkıntısı. Veya çocuklarını evlendirme kaygısı, bu tür kaygıları olduğu sürece üreticinin fıstıktan kar etme, para kazanma şansı yok denecek kadar az. Fıstık hasat zamanı çok yani satmak isteyen çok ama alıcısı az. Fiyatlara devlet müdahalesi minimum şart. Devlet misal 40 liradan kavlak fıstık alacam der. Bu durumda boz fıstık 15 liraya tekabül eder. Bu bir destektir. O zaman çiftçi, ‘ben malımı şimdi satmayayım, 10 güne kadar Toprak Mahsulleri ofisi alacak, bunu da belirlenen taban fiyattan satarım’ dedi. Devlet ile ilgili bir alım aygıtı olmadığı sürece bu fiyat dengesizliği giderilemez. Ya fıstığın üreticileri örgütlenmeli ya da devlet taban fiyat koyacak.

ARACILAR PİYASANIN DENGESİNİ BOZUYOR

Fıstık fiyatlarındaki bu dengesizlik baklava fiyatlarını vurdu diyen Alagöz, “baklavacıların burada suçu çok az. Baklavacılar bir kere 240 TL’ye hiç iç fıstık almadı en fazla 180 lira bandında oldu fiyatlar. Fiyatlar biraz manipüle edildi. Bunun nedeni de eğer bin kişi varsa fıstık işinde bunun 200 tanesi vergi mükellefi diğerleri ise vergi mükellefi olmayan arada bu işi yapan 800 kişi sürekli bu fiyatları kırma ve piyasanın dengesinin alt üst etme vazifesini gören kişiler. Devletin asıl bu kişilerle uğraşması gerekiyor” dedi.

ÇİFTÇİNİN SORUNLARIYLA İLGİLENEN KİMSE YOK

Nizip’in bir diğer fıstık üreticisi Bekir Yaygın ise fıstığını son 3 yılda sırasıyla 13, 15, 18, TL’ye sattığını, çiftçinin emeğininkarşılığını alamadığını söyledi. Fıstıktan kazanan tek kesim var o da tüccar diyen Yaygın, ‘çiftçi fıstığını mecbur satıyor, mazot alıyoruz gübre alıyoruz, çocuk okutup, evlendiriyoruz. Mecbur çıktığı an satmak zorunda kalıyoruz. Borçlanıyoruz mahsul gelene kadar, mahsul gelince de borçlular kapıya dayanıyor. Ucuz satmak zorunda kalıyoruz. Devlet fıstığa taban fiyat belirlemeli. Bu sorun ancak böyle çözülür. Bir de stokçuları piyasada denetlenmeli.  Çünkü bu tefeci türü insanlar bizim emeğimizi ucuza alıp yüksek fahiş fiyatlara satıyorlar. Çiftçinin bir de şuanda kuraklıktan dolayı sulama sorunu var. Senede üç defa ilaçlama yapıyoruz. Bunlar hep masraf. Devletin katkı sağlaması lazım. Siyasiler deseniz seçim zamanı uğrarlar onun dışında göremeyiz. Artık bu çile bitmeli’ diye ifade etti.

ANTEP FISTIĞI ÜRETİCİSİ ÖRGÜTSÜZ

Antep Fıstığı üreticilerinin örgütsüz bir üretici olduğunu vurgulayan Arabanlı üretici Haşim Ateş ise şunları söyledi: ‘Antep Fıstığı üreticisi örgütsüz bir üreticidir. Herhangi bir kooperatifi çiftçinin emeğini koruyacak, kollayacak, yine ürettiği ürünü gerçek değeriyle piyasaya sürebilecek, ciddi bir kurum ve kuruluş bulunmamakta. Sadece Ticaret Borsasının, ki Ticaret Borsasında da bu işin üreticisi değil ticaretini yapanlar etkilidir. Ticaret Borsasında etkili olanlar ise stokçu diye tabir edilen, üreticinin emeği üzerinde rant sağlayan kesimlerdir. Antep Fıstığı fiyatları konusunda oluşa gelen spekülasyonların sebebi de bence piyasada güç sahibi olan 3-5 stokçudan kaynaklıdır. Son üç yılda fıstığımı 10 TL 18 TL ve 24 TL’den sattım.  Ben ürünümü elimden çıkardıktan sonra fiyatlar uçtu tabi’ dedi.

ÇİFTÇİ HASADI ÜZERİNDEN BORÇLANIYOR

Antep Fıstığı üreticisinin bir handikabı da mahsul üzerine borçlanan bir üreticidir diyen Ateş, sözlerini şöyle sürdürdü:  “Küçük üretici hasat zamanı fıstığını elinden çıkarmak zorunda kalarak çarkını döndürmeye çalışıyor. Bunun için de çok zeki olmaya gerek yok. Ürünün gelecek senenin 4., 5. Aya kadar elinde bulundurabilsen, kar edebileceksin ama böyle bir şansı yok çiftçinin. Banka kredilerini bile Eylül Ekim’e kadar ödeyebilecek şeklinde takvimlendiriliyor. Üretici geçen seneden örnek verecek olursak 18 TL’den sattığı fıstığı stokçunun eline geçince 45 TL’yi bulabiliyor. Stokçu üretmeden emek vermeden o fıstığı 3 5 ay elinde bulundurduktan sonra çok rahat üreticinin sattığı fiyatın iki katına satabiliyor.

ANTEP FISTIĞI DEĞERLİ BİR ÜRÜN GÖZ DİKENİ ÇOK

Antep Fıstığı değerli bir ürün diyen Ateş, ‘her değerli şeyin göz dikeni olduğu gibi Antep Fıstığının da göz dikenleri bulunmakta. Henüz ürün ağaçtayken bile göz dikenleri vardır. Antep Fıstığı üreticileri savunmasızdır. Yetkiler kimse bu işe el atmalı. Tarım Bakanlığı mıdır? Ticaret Borsası mıdır? Ticaret Odası mıdır? Daha önce Güneydoğu Birlik diye kooperatifleri vardı o şuanda o da işlevsiz, bu kurumlar bir araya gelip bu istikrarsızlığa el atmalı’ ifadelerine yer verdi.

ÜRETİCİ 18 TL’YE ARACIYA SATIYOR

STOKÇU 45 LİRADAN PİYASAYA SÜRÜYOR

TÜKETİCİ 100 LİRAYA ALIYOR

‘SON 2 YILDAKİ DÜŞÜK REKOLTE FİYATLARI VURDU’

Haşim Ateş,

2015 Mahsulünü 10 TL’ye

2016 Mahsulünü 18 TL

2017 Mahsulünü 24’e sattı.

Bekir Yaygın ise,

2015 Mahsulünü 13 TL’ye

2016 Mahsulünü 15 TL’ye

2017 Mahsulünü 18’TL’ye sattı.

YARIN: FISTIK KOMİSYONCULARIYLA YAPILAN GÖRÜŞME

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz