Ahmet YETİM

Ahmet YETİM

Asgari işçilik incelemelerinde uzlaşma

Bilindiği üzere 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 85 inci maddesinde asgari işçilik uygulaması düzenlenmiştir. Özel bina inşaatları ile ihale konusu işlerde asgari işçilik ile ilgili daha önceki yazılarımda ayrıntılı bilgi vermiştim. Bu haftaki yazımda devamlı işyerlerinde yapılan asgari işçilik incelemesi ile ilgili bilgi aktaracağım.

Devamlı işyeri dediğimiz Kurumumuza özel sektör işyerleri için (2), kamu sektörü işyerleri için (1) mahiyet kodu ile başlayan işyeri sicil numaralı işyerlerinde yapılan işin Kuruma bildirilen sigortalı sayısı ile yapılıp yapılamayacağının tespiti için 2012 yılında Rehberlik ve Teftiş Başkanlığımıza bağlı Müfettişler tarafından sektörel incelemeler yapılacaktır. Bu incelemeler özel sektörde faaliyet gösteren devamlı işyeri işverenleri yönünden yapılmaktadır. İlimizde bu kapsamda denetime alınan sektörleri hazır yemek üretimi yapan işyerleri, kakao ve çikolata üretimi yapan işyerleri, özel sağlık işletmeleri olarak sıralayabiliriz. Dolayısıyla bu sektörlerde faaliyet gösteren işverenlerimiz işyerlerinde çalıştırdıkları işçilerle yaptıkları işin yürütülüp yürütülemeyeceği noktasında bir denetime tabi tutulacaklardır.

Örneğin hazır yemek üreten X Ltd. Şti.’nin her ay (10) kişiyi Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirdiğini varsayalım. Yapılacak denetim sonuncunda bu işyerinde yapılan işin bu kadar sigortalı ile yapılıp yapılamayacağı yani kayıtdışı çalıştırılan olup olmadığı tespit edilecektir. Bu tespit yapılırken işyerinin kullandığı teknoloji, emsal olabilecek işletme varsa burada çalışan kişi sayısı, ilgili meslek odalarının görüşleri gibi hususlar dikkate alınacaktır. Bu işletmenin yaptığı satışlardan veya ürettiği yemek miktarından hareketle çalıştırması gereken kişi sayısı tespit edilmeye çalışılacak ve böylece kayıtdışılık önlenecektir. Bu bir nevi Maliye Bakanlığı Denetim Elemanlarının yaptığı randıman incelemesidir.

Kurumumuzun Müfettişleri tarafından devamlı mahiyetteki işyerlerinde yapılan asgarî işçilik incelemesi sonucunda tespiti yapılan ve sigortalılara mal edilemeyen fark sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanacak sigorta primi ve buna bağlı uygulanacak idarî para cezaları işverenlere tebliğ edilerek tahsili cihetine gidilmektedir.

İşin yürütümü için tespit edilen sigortalı sayısına ait sigorta primine esas kazanç tutarları ile bundan dolayı uygulanacak idari para cezaları için işveren Kurumla uzlaşma yoluna gidebilir. Bu konu ile ilgili 25.04.2009 tarih ve 27210 sayılı resmi gazetede “Asgari İşçilik İncelemelerinde Uzlaşma Yönetmeliği” yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Uzlaşma için Müfettişlerce devamlı mahiyetteki işyerlerinde yapılan asgarî işçilik incelemelerine bağlı olarak bir komisyon kurulacak ve bu komisyon; Rehberlik ve Teftiş Başkanınca Müfettişler arasından belirlenecek üç asıl ve üç yedek üyeden oluşturulacaktır. Komisyona kıdemli olan Müfettiş başkanlık edecektir. Uzlaşmaya konu olan incelemeyi yapan Müfettişler teşekkül edecek komisyonlara üye olamazlar. Ancak gerek duyulması halinde, komisyon toplantısına açıklamalarda bulunmak üzere iştirak edebilirler.

Komisyonlar, incelemenin yapılmış olduğu ilin bağlı bulunduğu Grup Başkanlığında toplanır. İlimizde Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının Ankara Grup Başkanlığına bağlı bulunduğundan asgari işçilik incelemesine tabi tutulan devamlı işyeri sahibi olan işverenlerimiz uzlaşma için Ankara’ya gitmek durumundadırlar. İşyerlerinde inceleme yapılan işverenler, incelemeye ilişkin tutanağın düzenlenme tarihinden, konuya ilişkin raporun Kurumun ilgili birimine gönderilmesine kadar geçen süre içerisinde her zaman uzlaşma talebinde bulunabilirler. İncelemeyi yapan Müfettiş tarafından, işveren ile birlikte incelemeye ilişkin tutanağın düzenlenmesi esnasında, işverene uzlaşma hakkının olduğu hatırlatılır ve bu durum da tutanakta belirtilir.

Uzlaşma talebinde bulunan işveren, tayin edilen uzlaşma gününden önce yazılı olarak Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına veya komisyona bu talebinden vazgeçtiğini bildirebilir. Bu durumda işveren uzlaşma talep etmemiş gibi işlem tesis edilir.

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, işverenin uzlaşma talebi üzerine uzlaşma gününü belirler ve uzlaşma gününden en az bir ay önce durumu ilgili komisyon başkanına ve incelemeyi yapan Müfettişe bildirir. Kendisine uzlaşma günü bildirilen Müfettiş, gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanan prim tutarı ve uygulanması önerilen idarî para cezası miktarını içeren bir yazıyı üç gün içinde ilgili komisyon başkanına sunar. Komisyon başkanı ise uzlaşma gün ve saati ile gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanan prim tutarı ve uygulanması önerilen idarî para cezasını bir yazı ile uzlaşma gününden en az onbeş gün önce işverene bildirir.

Uzlaşma günü bildirildikten sonra işverenin veya işveren vekilinin yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk, yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler, kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması gibi herhangi bir mücbir sebeple toplantıya katılamayacak olması halinde uzlaşma görüşmesi ya aynı gün belirlenen ya da sonradan belirlenerek işverene bildirilecek bir başka tarihe Komisyon başkanınca ertelenecektir.

Uzlaşma sağlandığı takdirde durumu bir tutanağa bağlanır. Taraflarca imzalanan tutanağın bir nüshası işveren veya işveren vekiline verilir. Bir nüshası da ilgili il müdürlüğüne gönderilir. İl müdürlüğü raporla birlikte intikal eden uzlaşma tutanağında belirtilen hususlara göre uzlaşılan gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanan prim ve idarî para cezaları üzerinden gerekli işlemleri yapar.

İşveren veya işveren vekilinin uzlaşma görüşmeleri sırasında kısmi uzlaşma talebinde bulunma hakları vardır. Uzlaşma görüşmeleri sırasında kısmi uzlaşma talebinde bulunulması halinde, tutanağın açıklama bölümünde raporda belirtilen sigortalılara mal edilmeyen sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden hesaplanacak prim aslı tutarı veya idarî para cezalarından hangileri için uzlaşma talep edildiği ve bunlara ilişkin olarak uzlaşılan gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanan prim aslı ve idarî para cezası miktarı belirtilir.
Uzlaşma konusu yapılan tutarlar hakkında işveren veya işveren vekilince dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayet ve itirazda bulunulamaz. İşverenler üzerinde uzlaşılan idarî para cezaları için ayrıca Kanunun 102 nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan peşin ödeme indiriminden yararlandırılmaz. Gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanan prim aslı tutarları ve idarî para cezalarının toplam tutarı uzlaşma tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenir.

Yapılan inceleme sonucunda yapılan işin yürütümü için gerekli olan sigortalı sayısına göre belirlenecek olan ve hiçbir kişiye mal edilmeyen prime esas kazançlar olabileceği gibi sigortalılara mal edilecek fark sigorta primlerinin de ortaya çıkması halinde sigortalılara mal edilecek olan fark sigorta primleri uzlaşma kapsamına alınamamaktadır. Ayrıca sigortalılara mal edilecek olan fark sigorta primleri ve bu sigortalıların çalışmalarının bildirilmemesi veya eksik bildirimi nedeniyle uygulanacak olan idarî para cezaları da uzlaşma konusu yapılamaz. Uzlaşma sağlandıktan sonra aynı inceleme dönemlerine ilişkin olarak Kurum veya mahkeme kararıyla sigortalılara mal edilecek fark sigorta primlerinin ortaya çıkması halinde, daha önce eksik tahsil olunan sigorta primleri, sigortalının çalıştığı süre ve sigorta primine esas kazancı dikkate alınarak gecikme cezası, gecikme zammı ve ilgili idarî para cezası ile birlikte tahsil olunur.

Köşemde bulunan e-mail adresim aracılığı ile bana sosyal güvenlikle ilgili soru(ne zaman emekli olurum, askerlik ve doğum borçlanması, yurt dışı hizmet borçlanması, hizmet birleştirme v.s.)ve sorunlarınızı iletebilirsiniz. Bu sorularınızı izleyen haftalardaki yazılarımda cevaplayacağım.

Herkesin sosyal güvenliğinin olduğu bir dünya dileği ile……

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz