Psk. Y. Emre Yılmaz

Psk. Y. Emre Yılmaz

Din ve Psikoloji çelişir mi?

Burada din ve psikoloji ilişkisini ele almadan önce, nasıl bir dinden bahsettiğimiz önem teşkil etmektedir. Yeryüzündeki insan sayısı kadar din vardır diyebiliriz.

Çünkü her insanın dini ele alış, yaşayış ve hayatına konumlandırış biçimi, kişinin kendi zemininden ayrı tutulamaz. “Dini inançlar, kişinin psikolojisine olumlu etkide bulunur.” ya da “Dinler, kişinin hayat sorumluluğundan kaçıp, kendisini bir otoriteye bırakma ihtiyacından doğmuştur.” gibi birbirine zıt gibi görünen iki görüşün, ikisi de hem doğrudur hem de yanlıştır diyebiliriz.

Demek istediğim kişinin hangi motivasyonla dini inanca sahip olduğu çok önemlidir. Kişi hayatında yolunda gitmeyen şeylerin sorumluluğundan kaçınmak için, uyuşukluğuna bahane yaratmak için, mensup olduğu dinin düşünce dünyasından uzak, göstermelik bir dini yaşam sürüyorsa, o dinin kişi için psikolojik açıdan yararlı olduğu söylenemez.

Fakat kişi hayatında olup bitene cesaretle bakmaya niyetliyse, mensup olduğu dinin felsefesini, düşünce yapısını, düsturlarını kendi hayatına kanalize edip, dini inancını yaşam şekliyle bütünleştirmeyi başardıysa, burada dinin kişinin psikolojisine olumlu tesir ettiği düşüncesi savunulabilir.

Bu açıdan bakarsak Freud’un dinleri, kişinin bağımlılığını arttırıp, çocuksu hislerle kalma çabası olarak tanımlaması hatalıydı. Dinleri böyle görmek çok toptancı ve indirgeyici olurdu. Psikologların işinin kişilerin değer yargılarını, manevi düşünme şekillerini yargılamak olduğunu zannetmiyorum. Psikologların işinin kişinin hangi motivasyonla, nasıl bir inançla, nasıl bir bağlamda inançlar geliştirdiği ve bu inançları gözden geçirmeye kişiyi davet etmektir diye düşünüyorum.

Zengin bir hayat felsefesi barındıran İslami tasavvuf düşüncesinde de kendini bilmek, kendini tanımak çok önemlidir. Psikologların psikoterapide yapmaya çalıştığı şey de, kişinin kendi içine yapmış olduğu yolculuğa eşlik etmek değil midir? Din ve psikoloji meselesine toptancı bir yaklaşım bu açıdan hatalı olur.

Din ve psikoloji çelişir de diyebilirsiniz, hakikatin farklı tezahürleridir de diyebilirsiniz. Bu açıdan dini inançlar insan psikolojisine olumlu etki de yapar, olumsuz da. Burada dinler ve kişiler değil, dini inançlar ve kişilikler önemlidir.

Peki sen kendi inançlarını ve değer yargılarını gözden geçirmeye ne dersin? İnançların ve değerlerin senin hakkında ne anlatıyor?

Bunları bir düşünelim…

Yorumlar (1)

+ Yorum Yaz