Uzm. Dr. Bülent Çolak

Uzm. Dr. Bülent Çolak

ALT GASTROİNTESTİNAL SİSTEM ENDOSKOPİSİ

Merhaba sevgili okurlarım. Geçen ay kimlere üst gastrointestinal endoskopisi yapılması gerektiği ile ilgili bilgiler paylaşmıştım. Bu ay da ‘’kimlere altgastrointestinal sistem endoskopisi yapılması gerekmektedir’’ konusunu irdelemek istedim.

Alt gastrointestinal sistem endoskopisi(kolonoskopi terimi olarak yaygın bir biçimde kullanıldığı için bu bölümde de sadece ‘kolonoskopi’’ şeklinde bahsedilecektir) dendiğinde aklımıza, anüs (makat) yoluyla, ucunda kamera ve ışık sistemi olan cihazlarla yapılan görüntüleme gelmelidir. Bu incelemede kalın barsaklar (kolon)  ve ince barsağın kalın barsak ile birleşim yeri görüntülenmektedir.

İşlem öncesinde en az üç günlük posasız, sulu gıdalarla diyet yapılmakta ve  barsak boşaltıcı ilaçlarla kolon temizliği yapılmaktadır. Daha sonra işlem öncesinde kalın barsağın girişi olan anal bölge muayene edilmekte. Öncelikle genel bir bakışla hemoroid, anal bölgede fissür (çatlak), fistül veya başka bir lezyon var mı buna bakılmakta. Daha sonra rektal tuşe dediğimiz parmak ile muayene yapılmakta. Bununla anal sfinkter tonusu nasıl? analbölgenin içerisinde ele gelen kitle (yumru) var mı? hasta bu muayene esnasında ağrı hissetmekte mi? parmağımıza bulaşan dışkının rengi nasıl? kan var mı? mukus var mı? bu muayene ile hastanın anal bölgesinde herhangi bir anormallik var mı öğrenilmiş olunur. Daha sonra kolonoskop ile işleme devam edilir. Kolon altı bölümden oluşmaktadır. Anal bölgeden girildikten sonra sırasıyla rektum, sigmoidkolon, inen kolon, transvers kolon, çıkan kolonda geçilerek çekuma ulaşılır. Burada ince barsak ile kolonun birleşim yeri olan ileoçekal valv incelenir. Buradan da ince barsağın son 30-40 cm lik kısmı olan terminal ileum incelenir. Daha sonra da geriye doğru çıkarken kolonoskopik muayene başlar.

Kolonoskopi işlemi en sık olarak açıklanamayan karın ağrısı, anemi, kabızlık, dışkı ile beraber kan gelmesi, ailede kolon kanseri öyküsü olması, 50 yaş üzeri hastalarda sağlık bakanlığımız tarafından yapılan dışkıda gizli kan taraması sonucunda testleri pozitif çıkanlara yapılmaktadır.

Kansızlığı olan post menapozal kadınlara ve her yaştan erkeklere mutlaka kolonoskopi yapılmalıdır. Açıklanamayan kilo kaybı olan hastalara özellikle anemi de olaya eşlik ediyorsa zaman geçirmeden kolonoskopi yapılmalıdır.

4-6 haftadan uzun süren ishallere kronik ishal denilmektedir. Dışkının kıvamının yanı sıra içeriğinde kan, mukus olması da özellikle araştırılması gereken bir durumdur. İnflamatuvarbarsak hastalıkları denilen, ülseratif kolit ve Crohnhastalığını kapsayan hastalıklar giderek sık olarak karşımıza çıkmaktadır. Uzun süreli kanlı ishal, kilo kaybı, karın ağrısı, anemisi (kansızlık) olan ve yapılan görüntülemede barsak duvar kalınğında artma olan hastalara mutlaka en kısa sürede kolonoskopik inceleme yapılmalı. Bu işlem esnasında alınan biyopsi (barsak duvarnın en iç  tabakasındanözel aletlerle örnek alınması) ile hastalığın tanısı konulabilmekte tedavi planı yapılabilmektedir.

Kolon kaynaklı olduğu düşünülen kanamalar vişne çürüğü renginde olur. Ne  kadar kolonun ince barsağa yakın olan bölümlerinden kaynaklanmışsa renk koyulaşmakta, siyaha yakın bir renk almaktadır. Ne kadar anüse yakın ise kanın rengi parlak kırmızı olmaktadır. Toplumumuzda en sık anüsten olan kanama neden hemoroiddir. Anal fissür de oldukça sık karşımıza çıkmaktadır. Her yaş grubunda ve her iki cinste de oldukça sık görülebilmektedir.

Hangi nedenle yapılıyor olursa olsun kolonoskopik muayene de en sık karşılaştığımız anormallik poliplerdir. Polip kolonun en içteki tabakasındai hücrelerin anormal çoğalmasından kaynaklanan milimetrik boyutlardan 3-4 cm e varan boyutlara kadar görülebilmekte. Daha sonra kansere dönüşme riski olması nedeniyle bu polipler elektrikli teller kullanılarak kesilmekte ve  çıkarılmaktadır. Ayrıca bu poliplerin üzerinden olan kan kayıpları ile de kansızlığa neden olmaktadır.    

Bu sayımızda kolonoskopi yapılması gereken  durumları açıklamaya çalıştım. Yorumlarınızı, istek ve önerilerinizi bekliyorum. Saygılarımla.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz