Avukat Gülsen Tutoğlu

Avukat Gülsen Tutoğlu

UZLAŞTIRMA NEDİR?

Uzlaştırma, Cumhuriyet Savcısı tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı  kişinin , olayın özelliklerine göre fail ve mağdura çözüm önerileri sunarak kendi iradeleri doğrultusunda uyuşmazlığın sona erdirilmeye çalışıldığı süreçtir. Bu süreç, şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin özgür iradeleri ile kabul etmeleri ve karar vermeleri hâlinde tamamlanmaktadır. Yani; taraflar, uzlaşma sağlanıncaya kadar karşı taraf ile uzlaşmak istediklerine ilişkin  iradelerinden her zaman vazgeçebilir olup ; sürecin sonunda da uzlaşmak zorunda değillerdir. Uzlaştırma sürecindeCumhuriyet Savcısı tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı kişinin taraflarla yapmış olduğu bu müzakereler gizli olarak yürütülmekte olup; tarafların yapmış olduğu açıklamalar daaynı şekilde gizli tutulmaktadır. Yani; uzlaştırma sürecinde yapılan açıklamalar herhangi bir soruşturma, kovuşturma ya da davada delil olarak kullanılmamaktadır. Ayrıca ; bu süreçte görüşmeler, taraflarla birlikte veya ayrı ayrı gerçekleştirilebilmekte olup taraflarla birden fazla görüşme de yapılabilmektedir. Uzlaştırma süreci , şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin temel hak ve hürriyetlerine uygun olarak, menfaatlerinin korunması esası gözetilerek yürütülmekte olup; uzlaştırmaya katılan taraflar müzakereler sırasında kanunun tanıdığı temel güvencelere de sahiptir.Ayrıca; şüpheli, sanık, mağdur, suçtan zarar gören veya bukişilerin kanunî temsilcileri türkçe bilmiyorsa veya engelli ise mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalarkendilerine tercüme edilmekte olup; engelli olan sanığa veya mağdura, duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar anlayabilecekleri biçimde anlatılmaktadır.

Ceza yargılaması soruşturma ve kovuşturma adı verilen iki evreden oluşmakta olup soruşturma evresi, kovuşturma evresinden bir önceki aşamayı ifade etmektedir. Soruşturma evresinde suç işlediği iddia edilen kişi hakkındaki şüphenin aydınlatılması için olayla ilgili deliller toplanırken ; kovuşturma evresinde suçlu olarak nitelendirilen kişinin mahkeme önünde üzerine atılı suçu işleyip işlemediğiaraştırılmaktadır.  Bu hususta adliyede uzlaştırma bürosundan sorumlu Cumhuriyet Savcısı tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı kişinin, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunmasıyla süreç başlamış olmaktadır. Uzlaştırmacı kişi, müzakerelere başlamadan önce taraflara uzlaştırmanın temel ilkelerini, kendisinin tarafsızlığını, uzlaştırma süreci ve sonuçlarını, gizlilik yükümlülüğünü açıklar ve onların süreci anlamalarını sağlamaktadır. Bundan sonrasında taraflar arasında uzlaşma olup olmamasına göre sonuçta değişmektedir. Uzlaşma teklifine süresi içerisinde cevap verilmemesi ya da teklifin reddedilmesi hâlinde uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalmış sayılmaktadır. Ayrıca ; şüpheli, sanık, katılan, mağdur veya suçtan zarar gören sıfatıyla adlandırılan kişilerden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacınınraporunu düzenleyerek büroya verdiği tarihe kadar da dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlememektedir. Tarafların veya kanunî temsilcisi ya da vekilinin uzlaştırma müzakerelerine katılmaktan imtina etmesi, müzakereler sırasında taraflardan birinin yazılı veya sözlü olarak uzlaşmadan vazgeçtiğini bildirmesi üzerine düzenlenen raporun büroya verildiği tarihten itibaren dava zamanaşımı ve kovuşturma koşulu olan dava süresi yeniden işlemeye başlamaktadır. Her iki evrede de uzlaştırmaya tabi suçlar ile ilgili olarak taraflar arasında edimli ya da edimsizolarak uzlaşma sağlanabilmektedir. Edim demek , uzlaşmasürecine katılan tarafların, süreç sonunda maddi veya manevi herhangi bir konu üzerinde anlaşmaları anlamına gelmektedir.Taraflar arasında kararlaştırılan  bu edim , meydana gelen maddî veya manevî zararın tamamen ya da kısmen tazmin edilmesi olabileceği gibi  Ceza Muhakemesi Uzlaştırma Yönetmeliği’nde belirtilmiş olan diğer edim türleri deolabilmektedir.

Bu süreçte uzlaştırma işlemleri sonuçlandırıldığında uzlaştırmacı kişi ,hazırlamış olduğu raporu uzlaştırma bürosuna teslim etmektedir. Soruşturma evresinde Cumhuriyet Savcısı, uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka ve ahlaka uygun olduğunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alarak onaylamaktadır. Kovuşturma evresinde ise  bürodan sorumlu Cumhuriyet Savcısı dosyayı ve raporu üst yazıyla mahkemeye gönderecek olup mahkeme, bu aşamada  uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka ve ahlaka uygun olduğunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alarak dosyadamuhafaza edecektir. Bu süreçte soruşturma evresinde uzlaşmanın sağlanmaması halinde ; şüpheli olan bu kişinin hakkında söz konusu suç ile ilgili kamu davası açılarak yargılama süreci başlamaktadır. Kovuşturma evresindeuzlaşmanın sağlanmaması halinde ; sanık olarak adlandırılan kişi hakkında mahkeme süreci devam etmekte olup; uzlaşma sağlandığı takdirde ise dava  hakkında düşme kararı verilmektedir.

Yorumlar (0)

+ Yorum Yaz